Cú sốc bán dẫn toàn cầu: Samsung và SK Hynix mất 200 tỷ USD vốn hóa giữa khủng hoảng Trung Đông

Xung đột quân sự tại Trung Đông, bùng phát từ cuối tháng 2 năm 2026 giữa Mỹ, Israel và Iran, đang nhanh chóng lan rộng ảnh hưởng ra ngoài lĩnh vực năng lượng. Nhiều chuyên gia cho rằng căng thẳng địa chính trị này có thể gây ra hiệu ứng domino đối với chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu, đặc biệt là ngành bán dẫn.

Những rủi ro liên quan đến gián đoạn nguồn cung khí hiếm chiến lược, cùng với áp lực chi phí năng lượng tăng cao, đang đặt ngành sản xuất vi mạch trước một thách thức mới. Điều này không chỉ ảnh hưởng tới hoạt động của các nhà máy chip mà còn có nguy cơ làm chậm lại tốc độ mở rộng hạ tầng trí tuệ nhân tạo của các tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới.

Nguy cơ đứt gãy nguồn cung khí hiếm và hóa chất chiến lược

Ngành sản xuất chip phụ thuộc rất lớn vào một số vật liệu đặc thù có nguồn gốc từ Trung Đông, đặc biệt là helium và bromine. Helium đóng vai trò then chốt trong công nghệ quang khắc, công đoạn dùng để khắc các mạch điện siêu nhỏ lên wafer silicon, đồng thời được sử dụng trong các hệ thống kiểm soát nhiệt tại nhà máy sản xuất chip.

Theo dữ liệu từ Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), Qatar đang nắm giữ hơn 33% nguồn cung helium toàn cầu. Những lo ngại về rủi ro địa chính trị đã nhanh chóng trở thành hiện thực khi cơ sở sản xuất tại Ras Laffan Industrial City của QatarEnergy, nơi tinh chế helium từ quy trình xử lý LNG, bị tấn công bằng máy bay không người lái và buộc phải tạm dừng hoạt động.

Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn Mỹ cảnh báo rằng nếu căng thẳng leo thang và tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz bị phong tỏa, hơn 25% nguồn cung helium toàn cầu có thể bị loại khỏi chuỗi cung ứng. Điều này sẽ gây ra cú sốc lớn đối với các dây chuyền sản xuất chip trên toàn thế giới.

Không chỉ helium, nguồn cung bromine cũng đang đứng trước nguy cơ gián đoạn nghiêm trọng. Khoảng hai phần ba sản lượng bromine toàn cầu hiện tập trung tại Israel và Jordan. Đây là một hóa chất quan trọng trong nhiều quy trình xử lý vật liệu của ngành bán dẫn.

Những rủi ro này đã nhanh chóng phản ánh lên thị trường tài chính. Cổ phiếu của hai nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới là Samsung Electronics và SK Hynix đã chịu áp lực bán mạnh, khiến tổng giá trị vốn hóa thị trường bốc hơi hơn 200 tỷ USD kể từ khi xung đột nổ ra. Quỹ ETF VanEck Semiconductor, theo dõi nhóm cổ phiếu bán dẫn toàn cầu, cũng giảm khoảng 3%, cho thấy tâm lý thận trọng đang lan rộng trong giới đầu tư công nghệ.

Giá năng lượng tăng cao gây sức ép lên hạ tầng AI

Ngoài rủi ro từ nguồn cung vật liệu, ngành bán dẫn còn chịu tác động gián tiếp từ sự tăng vọt của giá năng lượng. Giá dầu Brent vượt mốc 100 USD/thùng đã làm dấy lên những lo ngại về chi phí vận hành của các trung tâm dữ liệu AI.

Các cụm máy chủ phục vụ trí tuệ nhân tạo do những tập đoàn công nghệ như Microsoft, Amazon và Google vận hành tiêu thụ điện năng cao gấp 3-5 lần so với trung tâm dữ liệu truyền thống. Khi chi phí năng lượng tăng mạnh, tổng chi phí sở hữu và vận hành hạ tầng AI cũng tăng theo, buộc các công ty công nghệ phải cân nhắc lại tốc độ mở rộng đầu tư.

Kịch bản này đặc biệt nhạy cảm đối với các nhà sản xuất chip nhớ. Trong vài năm gần đây, nhu cầu bùng nổ đối với bộ nhớ băng thông cao HBM, thành phần không thể thiếu trong hệ thống GPU AI của Nvidia, đã đẩy giá chip nhớ lên mức kỷ lục và mang lại biên lợi nhuận rất lớn cho các hãng Hàn Quốc.

Trong ngắn hạn, nhiều chuyên gia cho rằng tác động vẫn nằm trong tầm kiểm soát vì Samsung và SK Hynix đã ký hợp đồng cung cấp HBM cho cả năm. Tuy nhiên, nếu xung đột kéo dài trong nhiều tháng, sự chững lại của đầu tư vào hạ tầng trung tâm dữ liệu có thể làm suy yếu nhu cầu chip nhớ, kéo theo áp lực giảm giá và lợi nhuận trên toàn bộ chuỗi cung ứng bán dẫn trong chu kỳ tiếp theo.