AI đẩy giá lưu trữ vượt mọi giới hạn: Khi SSD còn đắt hơn vàng

Cuộc bùng nổ AI đang tạo ra một nghịch lý khó tin trên thị trường phần cứng: những ổ SSD dung lượng cao dành cho người dùng cá nhân nay có giá trị còn vượt cả vàng nếu so theo trọng lượng. Điều từng được xem là phóng đại trên mạng xã hội đã được các phân tích độc lập xác nhận, phản ánh mức độ méo mó nghiêm trọng của thị trường chip nhớ hiện nay.

Câu chuyện bắt đầu từ một phát hiện trên Reddit, sau đó được Tom’s Hardware kiểm chứng bằng cách phân tích hơn 100 mẫu SSD NVMe PCIe 4.0 và 5.0, dung lượng từ 4TB trở lên, đang bán tại các chuỗi lớn như Newegg, Best Buy hay Walmart. Các mẫu SSD doanh nghiệp và phiên bản có tản nhiệt được loại bỏ để đảm bảo so sánh công bằng.

Kết quả cho thấy một ổ SSD 8TB trung bình chỉ nặng khoảng 8,2 gram, tương đương giá trị vàng khoảng 1.287 USD theo giá vàng hiện tại. Tuy nhiên, giá bán thực tế của SSD 8TB tiêu dùng đã lên tới gần 1.500 USD, thậm chí cao hơn nhiều với các mẫu hiệu năng cao. Nói cách khác, ở phân khúc này, SSD thực sự đã “đắt hơn vàng”.

Xu hướng tăng giá không chỉ dừng lại ở các mẫu SSD dung lượng 8TB. Ngay cả phân khúc SSD 4TB cao cấp cũng đang tiến sát, thậm chí vượt ngưỡng giá trị tương đương vàng. Thị trường bắt đầu phân hóa rõ rệt: các mẫu dưới 800 USD chủ yếu đáp ứng nhu cầu lưu trữ phổ thông, trong khi những sản phẩm vừa có dung lượng lớn, vừa đảm bảo hiệu năng cao ngày càng trở thành lựa chọn xa xỉ.

Dữ liệu từ PCPartPicker cho thấy giá SSD 4TB bắt đầu tăng mạnh từ tháng 12 và tiếp tục leo thang trong tháng 1, khi lượng hàng tồn kho giá cũ dần cạn kiệt. Những trường hợp như Samsung 9100 Pro tăng từ khoảng 400 USD lên 600 USD, hay WD Black SN8100 2TB nhảy từ 220 USD lên gần 500 USD, phản ánh rõ áp lực giá đang lan rộng trên toàn thị trường SSD cao cấp.

Đáng chú ý, các dòng SSD Samsung hiệu năng cao, vốn được ưa chuộng nhờ độ ổn định và kiểm soát chất lượng NAND chặt chẽ, cũng không nằm ngoài vòng xoáy này. Việc giá SSD Samsung tăng mạnh cho thấy nguồn cung NAND chất lượng cao đang ngày càng khan hiếm, đặc biệt ở các tiến trình phục vụ trung tâm dữ liệu và hệ thống AI.

Nguyên nhân gốc rễ nằm ở “cơn khát” chip nhớ của AI. Khi các nhà sản xuất bộ nhớ lớn như Samsung, SK hynix hay Micron ưu tiên tối đa NAND và DRAM cho trung tâm dữ liệu AI, phần dung lượng dành cho thị trường tiêu dùng buộc phải thu hẹp. Điều này khiến SSD đang đi lại đúng con đường mà RAM từng trải qua: từ linh kiện phổ thông trở thành điểm nghẽn chi phí.

Thực tế, xu hướng này không chỉ diễn ra với SSD mà còn lan sang RAM, đặc biệt là các dòng DRAM hiệu năng cao của Samsung dành cho PC và workstation. Khi bộ nhớ phục vụ AI và server chiếm ưu tiên hàng đầu, người dùng phổ thông phải chấp nhận mặt bằng giá mới cao hơn, trong khi lựa chọn “ngon – bổ – rẻ” ngày càng hiếm.

Dù hiện vẫn còn một số lựa chọn 4TB ở mức 600 đến 800 USD, giới phân tích cho rằng đây chỉ là quãng lặng ngắn ngủi. Về dài hạn, giá khó có khả năng quay đầu giảm, và phần cứng lưu trữ phổ thông đang dần trở thành một mặt hàng xa xỉ trong kỷ nguyên AI.