70% chip bộ nhớ năm 2026 sẽ đổ về data center, khủng hoảng thiếu RAM có nguy cơ lan rộng toàn ngành

Nhu cầu AI bùng nổ đang đẩy thị trường bộ nhớ toàn cầu vào một giai đoạn căng thẳng chưa từng có. Theo báo cáo mới nhất, các trung tâm dữ liệu có thể tiêu thụ tới 70% tổng sản lượng chip bộ nhớ sản xuất trên toàn thế giới trong năm 2026. Hệ quả là tình trạng thiếu hụt không chỉ dừng lại ở lĩnh vực máy chủ hay AI, mà đang có nguy cơ lan sang nhiều ngành công nghiệp khác.

Trong nhiều tháng qua, truyền thông công nghệ liên tục đề cập đến tình trạng khan hiếm bộ nhớ, SSD và ổ cứng. Tuy nhiên, vấn đề này trước đây vẫn chưa thực sự trở thành mối quan tâm phổ biến. Điều đó đang thay đổi nhanh chóng, khi Wall Street Journal mô tả bức tranh ngày càng nghiêm trọng của thị trường RAM và cảnh báo rằng tác động tiêu cực sẽ ảnh hưởng đến cả những lĩnh vực không trực tiếp gắn với điện toán.

Theo Wall Street Journal, sự gia tăng theo cấp số nhân của nhu cầu bộ nhớ gần như chắc chắn sẽ ảnh hưởng mạnh đến các ngành như ô tô, TV và thiết bị điện tử tiêu dùng. Tình cảnh của ngành ô tô thậm chí được so sánh với các đợt chậm trễ sản xuất trong giai đoạn Covid, thời kỳ từng khiến chuỗi cung ứng toàn cầu rơi vào hỗn loạn.

Mặc dù ô tô và phần lớn thiết bị tiêu dùng vẫn sử dụng các loại bộ nhớ thế hệ cũ, nhiều nhà sản xuất RAM đã thu hẹp quy mô hoặc ngừng hẳn việc sản xuất các dòng chip legacy. Một chuyên gia của Counterpoint Research được dẫn lời cho biết hiện nay doanh nghiệp muốn có hàng phải trực tiếp tìm đến nhà sản xuất để xin hạn mức, trong khi công suất sản xuất cho năm 2028 đã được đặt trước, chưa cần nói đến năng lực trong hiện tại.

RAM hiện diện trong hầu hết các thiết bị điện tử, từ TV, loa Bluetooth, đầu thu truyền hình cho đến các thiết bị gia dụng thông minh như tủ lạnh. Với biên lợi nhuận vốn rất mỏng, việc giá bộ nhớ tăng mạnh có thể khiến chi phí vượt quá khả năng chịu đựng của nhà sản xuất. Phần chi phí này nhiều khả năng sẽ được chuyển sang người tiêu dùng, trong trường hợp các hãng còn đủ linh kiện để duy trì sản xuất.

Khác với những chu kỳ biến động giá linh kiện mang tính ngắn hạn trước đây, các chuyên gia cho rằng lần tăng giá này mang tính cấu trúc và lâu dài. Theo ước tính, RAM có thể chiếm tới 10% giá thành của nhiều thiết bị điện tử, và lên tới 30% trong các sản phẩm như smartphone.

IDC đã cập nhật dự báo cho năm 2026, trong đó doanh số smartphone có thể giảm 5% và PC giảm 9%. Các con số này thậm chí còn có thể tiếp tục điều chỉnh trong thời gian ngắn tới. IDC cũng mô tả tình trạng hiện nay là sự tái phân bổ lâu dài công suất của các nhà cung cấp, khi phần lớn nguồn lực được chuyển sang phục vụ trung tâm dữ liệu AI.

TrendForce cũng đồng quan điểm. Chuyên gia Avril Wu cho biết, sau gần 20 năm theo dõi ngành bộ nhớ, bà chưa từng chứng kiến giai đoạn nào căng thẳng và khác biệt như hiện tại. Theo bà, đây thực sự là thời điểm hỗn loạn nhất mà thị trường bộ nhớ từng trải qua.