Cơn khát AI “hút cạn” chip nhớ, giá trị linh kiện hóa “vàng ròng”

Thị trường chip nhớ toàn cầu đang trải qua một đợt tăng giá dữ dội hiếm thấy, khi nhu cầu từ AI vượt xa mọi dự báo. RAM và SSD không còn đi theo chu kỳ cung cầu quen thuộc, mà đang trở thành tài nguyên chiến lược bị các trung tâm dữ liệu AI “hút cạn”.

Theo các báo cáo mới từ Counterpoint Research và TrendForce, giá RAM và SSD đã tăng khoảng 50% trong quý IV/2025 và được dự báo tiếp tục leo thêm 50% ngay trong quý I/2026. Ở thị trường bán lẻ, mức độ biến động còn khốc liệt hơn nhiều. Giá SSD đã tăng gấp đôi, trong khi DDR5 tăng từ 3 đến 4 lần chỉ trong vòng nửa năm. Một trường hợp được chia sẻ tại Mỹ cho thấy thanh RAM 256GB từng có giá khoảng 300 USD, nay được giao dịch ở mức gần 3.000 USD, phản ánh mức độ khan hiếm cực đoan của thị trường.

Nguyên nhân cốt lõi không còn nằm ở chu kỳ ngành bán dẫn thông thường, mà đến từ sự bùng nổ của AI. Các trung tâm dữ liệu phục vụ huấn luyện và vận hành mô hình AI đang tiêu thụ lượng chip nhớ khổng lồ. Dự báo đến năm 2026, hơn 70% tổng lượng chip nhớ cao cấp toàn cầu sẽ được dùng cho data center. Trước biên lợi nhuận vượt trội từ khách hàng AI như NVIDIA, các nhà sản xuất lớn gồm Samsung, SK Hynix và Micron đang dồn ưu tiên tối đa cho HBM và DDR5 chuyên dụng, khiến nguồn cung cho thị trường người dùng phổ thông ngày càng bị thu hẹp.

Hệ quả đã nhanh chóng lan sang các phân khúc hạ nguồn. Lenovo, Dell, HP và ASUS đồng loạt cảnh báo giá máy tính cá nhân có thể tăng ít nhất 5%, trong khi giá máy chủ dự kiến tăng khoảng 15%. Đáng chú ý, Micron đã chính thức khai tử thương hiệu Crucial sau hơn 30 năm tồn tại, còn Solidigm dừng sản xuất SSD cho người dùng cá nhân để tập trung hoàn toàn cho mảng AI. Thực tế cho thấy toàn bộ công suất DRAM của ba nhà sản xuất lớn nhất thế giới trong năm 2026 đã được đặt mua hết từ rất sớm.

Intel đã xác nhận với Tom's Guide rằng các nhà sản xuất laptop hiện chỉ còn khoảng 9 đến 12 tháng hàng tồn kho trước khi chi phí bắt đầu tăng vọt do giá bộ nhớ leo thang. Điều này có nghĩa là trong năm nay, người tiêu dùng sẽ chứng kiến làn sóng tăng giá mạnh trên toàn bộ các sản phẩm công nghệ, bất kể họ có sử dụng các dịch vụ AI như ChatGPT, Gemini hay Copilot hay không. Nói cách khác, các máy tính cá nhân PC dần đang trở thành một món hàng xa xỉ phẩm đối với người dùng.

Dù các nhà sản xuất đang chạy đua mở rộng quy mô với những khoản đầu tư khổng lồ, như dự án 100 tỷ USD của Micron tại New York hay kế hoạch đầu tư 19 nghìn tỷ won của SK Hynix tại Hàn Quốc, nhưng phần lớn các nhà máy này phải đến giai đoạn 2027 đến 2028 mới có thể đi vào hoạt động. Điều đó đồng nghĩa thị trường tiêu dùng sẽ còn phải đối mặt với tình trạng khan hiếm linh kiện và mức giá cao kéo dài trong ít nhất hai năm nữa. Trong kỷ nguyên AI, chip nhớ không còn chỉ là linh kiện máy tính, mà đang được định vị như một loại tài nguyên có giá trị chiến lược, không khác gì “vàng” của ngành công nghệ.